BirdLife International’ın Nairobi’de düzenlenen Küresel Göç Yolları Zirvesi’nde açıkladığı Dünya Kuş Raporu, göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehdidin boyutunu ortaya koydu.
Rapora göre göçmen kuş türlerinin yaklaşık yarısının popülasyonu azalırken, her dokuz türden biri yok olma riski taşıyor. Zirvede kabul edilen Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu ise göçmen kuşların ve yaşam alanlarının korunması için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesini öngörüyor.
Nature Kenya’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen zirvede yayımlanan rapor, BirdLife International’ın dört yılda bir hazırladığı Dünya Kuş Raporu’nun göçmen kuşlar ve göç yollarına odaklanan ilk çalışması olma özelliğini taşıyor.
Raporda, özellikle denizel alanlara, ormanlara ve kıyı sulak alanlarına bağımlı kuşların ciddi baskı altında olduğu belirtiliyor. Deniz kuşları ve kıyı kuşları ise en fazla tehdit altında bulunan gruplar arasında gösteriliyor.
Göçmen kuşların karşı karşıya olduğu sorunların boyutu, İnce gagalı kervançulluğunun (Numenius tenuirostris) 2025 yılında neslinin tükendiğinin açıklanmasıyla da dikkat çekiyor. Türün bilinen son kaydı 1995 yılında Fas’taki bir lagünde gerçekleştirilmişti. Rapora göre son 150 yılda altı göçmen kuş türünün daha ortadan kaybolduğu tahmin ediliyor.
Koruma çalışmaları sonuç veriyor
Raporda yalnızca tehditler değil, başarılı koruma çalışmalarının ortaya koyduğu olumlu sonuçlar da öne çıkıyor. Yabancı türler, yoğun tarım uygulamaları, iklim değişikliği ve avcılık gibi insan kaynaklı baskıların azaltılmasına yönelik çalışmaların kuş popülasyonları üzerinde olumlu etkiler yaratabildiği belirtiliyor.
Özellikle koruma faaliyetlerinin tek bir bölgeyle sınırlı kalmayıp kuşların kullandığı göç rotasının tamamını kapsaması önem taşıyor. Küçük akbaba (Neophron percnopterus) için yürütülen uluslararası çalışmalar, bu yaklaşımın sonuçlarına örnek oluşturuyor. Çalışmalar sayesinde Balkanlar’daki üreme popülasyonundaki düşüşün durdurulduğu aktarılıyor.
Türkiye kritik bir köprü
BirdLife International Baş Bilim Danışmanı ve Dünya Kuş Raporu Editörü Dr. Stuart Butchart FRS, göçmen kuşlardaki düşüşün doğal alanlar üzerindeki baskının önemli bir göstergesi olduğunu vurgularken, koordineli koruma çalışmalarının türlerin yok olmasını önleyebildiğine dikkat çekiyor. Butchart, çözümün koruma çalışmalarının göç yolu ölçeğinde ele alınmasından geçtiğini belirtiyor.
Zirveye Türkiye’den katılan Doğa Derneği Genel Koordinatörü Serdar Özuslu da Türkiye’nin konumuna dikkat çekti. Özuslu, Türkiye’nin sahip olduğu üç biyoçeşitlilik sıcak noktası sayesinde